ICTPRESS - در حالی که چهار فضانورد برای سفر تاریخی به دور ماه آماده می‌شوند، نشت هیدروژن در موشک سامانه پرتاب فضایی ناسا بار دیگر نگرانی‌ها درباره زمان‌بندی پرتاب آرتمیس ۲ را افزایش داده است.

به گزارش شبکه خبری ICTPRESS به نقل از وبگاه ارز تکنیکا، نشت سوخت هیدروژن برای موشک سامانه پرتاب فضایی (SLS) تازگی ندارد. همین مشکل در سال ۲۰۲۲ میلادی، نخستین پرواز آزمایشی این موشک را چندین ماه به‌تعویق انداخت. در آن زمان، مهندسان و تکنسین‌های مستقر در مرکز فضایی کِنِدی فکر می‌کردند با تغییر روش سوخت‌رسانی به مخزن اصلی، مشکل را حل کرده‌اند؛ اما در دوم فوریه ۲۰۲۶ / ۱۳ بهمن ۱۴۰۴، وقتی همان روش را برای شمارش معکوس آزمایشی آرتمیس ۲ به‌کار بردند، نشت دوباره تکرار شد.

جَرد آیزاکمن، مدیر ناسا در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: با توجه به مشکلاتی که پیش از آرتمیس ۱ داشتیم و فاصله طولانی بین دو مأموریت، نباید تعجب کنیم که در آستانه پرتاب آرتمیس ۲ هم با چالش‌هایی روبه‌رو می‌شویم. این توجیه مشکل نیست، اما قابل درک است.

منبع نشت کجاست؟

مهندسان منبع نشت را در تجهیزات زمینی شناسایی کرده‌اند؛ یعنی دقیقاً جایی که لوله‌های سوخت‌رسانی سکوی پرتاب به موشک متصل می‌شوند. دو بازوی مکانیکی به نام TSMU (سرواژه Tail Service Mast Umbilical) که وظیفه انتقال هیدروژن و اکسیژن مایع را به مخازن موشک بر عهده دارند، هنگام پرتاب جدا و در پناهگاه‌های محافظ جمع می‌شوند.

پس از شمارش معکوس آزمایشی دوم فوریه، تکنسین‌ها واشرهای اطراف دو لوله سوخت‌رسانی را تعویض کردند. سپس در پنج‌شنبه ۱۲ فوریه/ ۲۳ بهمن، آزمایشی به نام آزمون اطمینان انجام دادند تا عملکرد واشرهای جدید را بسنجند. این آزمایش زودتر از موعد متوقف شد، زیرا مشکلی جدید (گرفتگی فیلتر) جریان سوخت را کاهش داد. ناسا اعلام کرده پیش از شمارش معکوس آزمایشی بعدی، این فیلتر را تعویض خواهد کرد.

تغییر قوانین به جای رفع نشتی

در نخستین شمارش معکوس آزمایشی، غلظت گاز هیدروژن در اطراف محل اتصال سوخت از ۱۶ درصد فراتر رفت که بالاتر از حد مجاز ناسا است؛ اما نکته جالب اینجاست که ناسا از زمان آرتمیس ۱ تاکنون، حد مجاز خود را تغییر و از ۴ درصد (که میراث برنامه شاتل فضایی بود) به ۱۶ درصد افزایش داده است.

جان هانیکات (John Honeycutt)، رئیس گروه مدیریت مأموریت آرتمیس ۲ می‌گوید: این تصمیم بر اساس داده‌های آزمایشی گرفته شده است. برنامه پرتاب فضایی آزمایش‌هایی انجام داد و نشان داد تا غلظت ۱۶ درصد، هیدروژن مشتعل نمی‌شود.

هیدروژن مولکولی بسیار کوچک است و به‌راحتی از هر منفذی نشت می‌کند. همچنین برای تبدیل به مایع، باید تا منفی ۲۵۳ درجه سانتی‌گراد سرد شود که چالش بزرگی برای واشرها و اتصالات ایجاد می‌کند.

راه‌حل نهایی برای آرتمیس ۳

آیزاکمن با بیان اینکه این وضعیت برای آرتمیس ۳ (که دست‌کم سه سال دیگر پرتاب می‌شود) تغییر خواهد کرد، می‌گوید: تقریباً به‌طور قطع، برای آرتمیس ۳، موشک را پیش از رسیدن به سکوی پرتاب، تحت آزمایش‌های برودتی قرار خواهیم داد و اتصالات سوخت‌رسانی را دوباره طراحی می‌کنیم.

آیزاکمن که از دسامبر گذشته مدیریت ناسا را بر عهده گرفته، پیش‌تر از هزینه بالای برنامه سامانه پرتاب فضایی (بیش از ۲ میلیارد دلار برای هر موشک) و نرخ پرواز پایین آن انتقاد کرده بود. ناسا در سال ۲۰۲۴ میلادی نزدیک به ۹۰۰ میلیون دلار صرف زیرساخت‌های زمینی آرتمیس در مرکز فضایی کِنِدی کرده است؛ بخش زیادی از این هزینه به ساخت سکوی پرتاب جدیدی اختصاص یافت که ممکن است هرگز از آن استفاده نشود.

موشکی که نمی‌توان آن را تعویض کرد

هر موشک سامانه پرتاب فضایی مانند یک تخم طلاست؛ نمونه‌ای بی‌نظیر که آن‌قدر گران است که نمی‌توان آن را کنار گذاشت. ناسا و بوئینگ هرگز یک نمونه کامل و هم‌اندازه از مرحله اصلی موشک برای آزمایش نساخته‌اند؛ بنابراین تا وقتی موشک به صورت کامل روی سکوی پرتاب قرار نگیرد، هیچ راهی برای آزمایش کامل تعامل برودتی بین موشک و تجهیزات زمینی وجود ندارد.

قوانین موجود، ناسا را موظف کرده تا مأموریت آرتمیس ۵ را نیز با سامانه پرتاب فضایی انجام دهد. اما آیزاکمن می‌گوید: معماری آرتمیس با پیشرفت صنعت و یادگیری ما، تکامل خواهد یافت؛ به عبارت دیگر، ناسا به‌تدریج موشک‌های جدیدتر، ارزان‌تر و قابل استفاده مجدد را وارد برنامه آرتمیس خواهد کرد.

پنجره‌های پرتاب پیش‌رو

نخستین فرصت پرتاب آرتمیس ۲ از سوم مارس/ ۱۲ اسفند آغاز می‌شود. اگر این مأموریت در مارس انجام نشود، ناسا باید موشک را به ساختمان مونتاژ بازگرداند تا سامانه خاتمه پرواز آن را بازنشانی کند. فرصت‌های پرتاب دیگری نیز در آوریل و مه در دسترس هستند.

آیزاکمن در پایان تأکید می‌کند: هنوز کارهای زیادی برای انجام داریم تا این مأموریت تاریخی را آماده کنیم. تا زمانی که آماده نباشیم و ایمنی فضانوردان تضمین نشود، آن را پرتاب نخواهیم کرد. در جریان آخرین تحولات قرارتان خواهیم داد.

آرتمیس ۲ قرار است چهار فضانورد را به سفری ۱۰ روزه به آن سوی ماه ببرد و آن‌ها را سالم به زمین بازگرداند؛ اما پیش از آن، ناسا باید یک مشکل قدیمی را برای همیشه حل کند: نشت هیدروژن، و این بار نه با تغییر قوانین، که با تغییر طراحی.