ICTPRESS - وزیر ارتباطات درباره ضرورت تعیین چارچوب مشخص برای اعمال محدودیت‌های احتمالی اینترنت، اظهار داشت: یکی از موضوعاتی که با جدیت در دستور کار وزارت ارتباطات قرار دارد، طراحی فرآیندی شفاف برای شرایطی است که ممکن است محدودیت‌هایی در دسترسی ایجاد شود.

به گزارش شبکه خبری ICTPRESS، سیدستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در نشست خبری امروز سه‌شنبه ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ که با حضور اصحاب رسانه برگزار شد، با اشاره به اینکه وزارت ارتباطات در حال تدوین سازوکاری شفاف برای اعمال محدودیت‌های احتمالی اینترنت است، تأکید کرد: در این چارچوب، نخستین اصل آن است که محدودیت‌ها تا حد امکان به حداقل برسد؛ چراکه نسبت به آثار و آسیب‌های ناشی از این محدودیت‌ها آگاهی وجود دارد.

وی در ادامه گفت: همچنین باید مشخص باشد که در صورت اعمال محدودیت، این تصمیم با تشخیص چه نهادی، در چه سازوکاری و برای چه مدت زمانی اتخاذ شده است. در همین راستا جلسات متعددی برگزار شده و پیشنهادهایی از نهادهای مختلف دریافت شده است.

هاشمی با بیان اینکه شفافیت در این حوزه به افزایش اعتماد عمومی کمک می‌کند، تصریح کرد: مردم ایران آگاه هستند و هر زمان شرایط و ضرورت‌ها برای آنها به‌صورت روشن تبیین شود، همراهی لازم را خواهند داشت؛ اما تصمیم‌گیری در فضایی مبهم و بدون اطلاع‌رسانی شفاف، مطلوب نیست.

وزیر ارتباطات تأکید کرد: آنچه دنبال می‌شود این است که هرگونه محدودیت احتمالی دارای زمان مشخص باشد و مردم نیز از فرآیند تصمیم‌گیری و زمان پایان آن مطلع شوند.

طرح وایت‌لیست اینترنت شدنی نیست

وزیر ارتباطات در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع طرح‌های مبتنی بر «وایت‌لیست» اینترنت اشاره کرد و گفت: وزارت ارتباطات با این رویکرد مخالفت کرده است؛ زیرا چنین مدلی از نظر فنی پیچیدگی‌های فراوانی دارد و می‌تواند روند نوآوری را با آسیب مواجه کند.

وی با انتقاد از پیگیری این طرح تاکید کرد: وزارت ارتباطات به‌صورت جدی با آن مخالفت کرده و آن را غیرعملی دانسته است. حتی در سازمان‌های کوچک نیز مدیریت سطح دسترسی کاربران پیچیده است و تعمیم چنین مدلی به سطح ملی و برای ۹۰ میلیون نفر عملاً امکان‌پذیر نیست.

وزیر ارتباطات در ادامه گفت: افرادی که کوچکترین آشنایی با حوزه ارتباطات ندارند این موضوع وایت‌لیست را پیگیری می‌کنند و می‌گویند اجرایی است؛ در یکی از جلسات مرتبط با این موضوع، در واکنش به اصرار یکی از مدافعان طرح به آن بزرگوار گفتم: «ماستت را بخور!»

اینترنت تا چه زمانی برقرار خواهد ماند؟

وزیر ارتباطات یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های فعالان حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات را پایداری دسترسی به اینترنت دانست و گفت: پرسش مکرر فعالان اقتصادی درباره اینکه «اینترنت تا چه زمانی برقرار خواهد ماند» نشان‌دهنده نگرانی عمیق نسبت به آینده سرمایه‌گذاری در اقتصاد دیجیتال است.

وی تصریح کرد: تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه، افزایش سهم اقتصاد دیجیتال و دستیابی به جایگاه برتر منطقه بدون ایجاد اعتماد، ثبات و دسترسی پایدار به ارتباطات امکان‌پذیر نیست.

هاشمی با اشاره به تحولات جهانی ناشی از هوش مصنوعی افزود: در حالیکه بسیاری از کشورها بر بهره‌گیری از ظرفیت‌های هوش مصنوعی برای تحول اقتصادی و اجتماعی تمرکز کرده‌اند، ما همچنان درگیر مسائل پایه‌ای مربوط به پایداری ارتباطات هستیم؛ موضوعی که نیازمند تصمیم‌گیری راهبردی در سطح ملی است.

قطعی اینترنت با توجیه برقراری امنیت صحیح نیست

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در پاسخ به این سؤال که چرا با وجود نگرانی‌های امنیتی، اینترنت وصل شده است، گفت: این نگاه وجود دارد که با بستن اینترنت امنیت را فراهم کردیم اما در شرایطی که اینترنت قطع بود هم شاهد به شهادت رسیدن مسئولانمان بودیم. بنابراین اگر این تفکر وجود دارد که با بستن اینترنت امنیت فراهم شده است، باید در این نگاه تجدیدنظر کنیم. 

وی افزود: با نگاه امنیتی اعلام می‌کنم که قطعی اینترنت عوارض جدی دارد. از جمله اینکه آسیب‌پذیری سامانه‌ها و تجهیزات به‌صورت دوره‌ای در جهان کشف و منتشر می‌شود و اگر دسترسی برای دریافت به‌روزرسانی‌های امنیتی وجود نداشته باشد، شبکه داخلی در صورت طولانی‌شدن این وضعیت، خود به خود آسیب‌پذیرتر می‌شود.

اینترنت پرو از اهداف خود فاصله گرفت

وزیر ارتباطات در ادامه صحبت‌هایش درباره اینترنت پرو توضیح داد: موضوع اینترنت پرو در اصل یک طرح یا خدمت با ماهیت تجاری بود، اما در اجرا از اهداف اولیه خود فاصله گرفت و به سمت ارائه عمومی پیش رفت.

وی افزود: بر همین اساس، برداشتی شکل گرفت که شاید دیگر نیازی به ارتباط مستقیم با کاربران عمومی نیست و ارائه خدمات در قالب کسب‌وکاری کافی است؛ نگاهی که از اساس محل اشکال بود. چنین تغییر مسیری باعث شد طرح از فلسفه وجودی و اهداف ابتدایی خود فاصله بگیرد.

وی تصریح کرد: به‌دلیل همین انحرافات در نحوه ارائه سرویس، قوه قضائیه نیز به‌ درستی به موضوع ورود کرد. در همین چارچوب، جلسه‌ای با حضور مسئولان مرتبط برگزار شد و توضیحاتی درباره فلسفه شکل‌گیری این خدمت، مسیر طی‌ شده و انحرافاتی که در اجرای آن رخ داده بود، ارائه شد.

به گفته هاشمی، به صورت کلی مسأله اینترنت پرو نشان داد که در طراحی و اجرای خدمات ارتباطی، باید تفاوت میان مدل‌های تجاری، مخاطبان هدف و پیامدهای اجتماعی و حکمرانی با دقت در نظر گرفته شود؛ زیرا تغییر نادرست مسیر یک خدمت می‌تواند آن را از هدف اصلی خود دور کند و نیازمند مداخله نهادهای نظارتی شود.

ضرورت بازنگری در رویکردهای حکمرانی فضای مجازی 

وزیر ارتباطات با تاکید بر اینکه وضعیت فعلی حکمرانی فضای مجازی رضایت‌بخش نیست، بیان کرد: وقتی بخش بسیاری از مردم و درصد بالایی از جوانان از فیلترشکن استفاده می‌کنند، به این معناست که سیاست‌های موجود نیازمند بازنگری جدی است. رضایت مردم باید معیار اصلی تصمیم‌گیری باشد، چون مردم مهم‌ترین سرمایه کشور هستند.

وی در ادامه بیان کرد: در سال‌های گذشته استفاده از VPN و فیلترشکن در کشور یک رفتار ضد ارزش محسوب می‌شد، اما امروز به جایی رسیده‌ایم که برخی با افتخار از استفاده از آن سخن می‌گویند. این تجربه نشان می‌دهد نباید اجازه دهیم یک ضد ارزش در فرآیند حکمرانی به ارزش تبدیل شود.

هاشمی توضیح داد: هدف از تشکیل ستاد ساماندهی و راهبری فضای مجازی، پایان دادن به چندصدایی، ایجاد اجماع و اولویت‌بندی میان تکالیف متعدد این حوزه است. اجرای همه برنامه‌ها و اسناد موجود هزینه بسیار سنگینی دارد، بنابراین باید بر موضوعاتی تمرکز کرد که عملی، مؤثر و مورد پذیرش جامعه باشد. بنابراین این ستاد با وجود نقدها و بحث‌هایی که درباره شکل‌گیری آن مطرح شده، مسیر خود را با هدف اصلاح وضعیت حکمرانی فضای مجازی و حرکت به سمت تصمیم‌گیری منسجم‌تر ادامه خواهد داد.

وی با تاکید بر اینکه تجربه قطعی‌های طولانی‌مدت اینترنت نشان داد که در حوزه حکمرانی فضای مجازی، بیش از هر چیز به تصمیم‌گیری منسجم، زمان‌مند و دارای متولی مشخص نیاز داریم، تصریح کرد: در چنین شرایطی، صرف طرح دیدگاه‌های مختلف کافی نیست؛ باید نهادی وجود داشته باشد که نظرات را جمع‌بندی کند، مسئولیت تصمیم را بپذیرد و مسیر اجرا را مشخص کند. بنابراین تشکیل ستاد ساماندهی و راهبری فضای مجازی از همین نظر ضروری بوده است. حتی اگر درباره برخی تصمیم‌ها یا سازوکارهای آن نقدهایی وجود داشته باشد، اصل نیاز به چنین ساختاری قابل انکار نیست؛ زیرا نبود مرکز اجماع‌ساز و تصمیم‌گیر، پیش‌تر به‌وضوح احساس می‌شد.

وی با بیان اینکه در این مسیر، نقش شخصیت‌هایی که توان جمع‌بندی، میان‌داری و تصمیم‌سازی دارند بسیار مهم است، گفت: تجربه اجرایی، شناخت ملاحظات امنیتی، درک ضرورت دسترسی آزاد به اطلاعات، آگاهی از نیازهای علمی و اقتصادی و توان ایجاد اجماع، ویژگی‌هایی است که می‌تواند به بهبود وضعیت حکمرانی فضای مجازی کمک کند. همچنین درباره نظرسنجی‌ها و آمارهای مربوط به نگاه مردم به اینترنت و فیلترینگ، ممکن است برخی نقدهایی مطرح کنند؛ اما واقعیت اجتماعی را نمی‌توان نادیده گرفت. کافی است هر فردی در اطرافیان، خانواده و نسل جوان‌تر خود این موضوع را بررسی کند تا تصویر روشن‌تری از مطالبه عمومی جامعه به دست آورد.

توسعه فیبرنوری و 5G اولویت وزارت ارتباطات 

وزیر ارتباطات در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت توسعه فیبرنوری و نسل پنجم ارتباطات (5G) اظهار داشت: هیچ مسیر پایداری برای توسعه ارتباطات کشور وجود ندارد مگر اینکه دو پروژه کلیدی توسعه ارتباطات ثابت و ارتباطات سیار به سرانجام برسد.

وی با اشاره به اجرای پروژه ملی فیبرنوری افزود: در کنار توسعه شبکه فیبرنوری، برنامه مهاجرت کاربران از بسترهای قدیمی به فیبر نیز آغاز شده و این طرح با همکاری شرکت مخابرات ایران در حال پیگیری است.

هاشمی با بیان اینکه توسعه ارتباطات سیار نیز به‌صورت جدی در دستور کار قرار دارد، گفت: مهم‌ترین منبع توسعه ارتباطات سیار فرکانس است و بدون تخصیص طیف فرکانسی امکان توسعه شبکه‌های نسل جدید وجود ندارد.

وزیر ارتباطات افزود: یکی از نخستین اقدامات وزارت ارتباطات در دولت چهاردهم، تخصیص فرکانس‌های مورد نیاز نسل پنجم ارتباطات بود که در اختیار اپراتورها قرار گرفت و پس از آن فرآیند خرید تجهیزات و توسعه شبکه آغاز شد.

وی با اشاره به برخی مشکلات موجود در تأمین تجهیزات مورد نیاز اپراتورها تصریح کرد: با وجود چالش‌های ناشی از تأمین تجهیزات، موضوع با جدیت دنبال می‌شود و بر اساس تعهدات تعیین‌شده، تا پایان سال بخش قابل توجهی از شبکه کشور باید به فناوری نسل پنجم مجهز شود.

هاشمی همچنین از فعال‌سازی قابلیت استفاده از نسل پنجم ارتباطات در مدل‌های جدید تلفن همراه خبر داد و گفت: مذاکرات لازم با شرکت‌های تولیدکننده و نمایندگان آنها انجام شده و امکان بهره‌برداری از 5G در بسیاری از گوشی‌های موجود در بازار فراهم شده است.

حمایت از پیام‌رسان‌های داخلی همراه با حفظ رقابت

وزیر ارتباطات درباره عملکرد پیام‌رسان‌های داخلی در دوره محدودیت‌های ارتباطی اخیر، با اشاره به افزایش چندصددرصدی حجم استفاده از این سکوها گفت: در شرایطی که حجم تقاضا به‌ صورت ناگهانی افزایش می‌یابد، بروز برخی اختلالات دور از انتظار نیست؛ با این حال پیام‌رسان‌های داخلی تلاش کردند خدمات خود را پایدار نگه دارند.

وی افزود: وزارت ارتباطات از سکوها و پیام‌رسان‌های داخلی حمایت می‌کند اما این حمایت به معنای ایجاد انحصار نیست. اعتقاد ما این است که دسترسی به خدمات و سکوهای بین‌المللی نیز باید برقرار باشد؛ زیرا انحصار در نهایت به زیان کاربران و اکوسیستم فناوری کشور خواهد بود.

تداوم مسیر توسعه صنعت فضایی

وزیر ارتباطات با اشاره به آسیب‌های واردشده به برخی زیرساخت‌های فضایی کشور در ماه‌های گذشته، گفت: بر اساس برآوردها، در مجموع حوزه‌های مختلف حوزه وزارت، حدود ۶۸ همت خسارت وارد شده که بخش قابل‌ توجهی از این خسارت‌ها مربوط به صنعت فضایی، از پژوهشگاه‌ها و ایستگاه‌های زمینی بوده است؛ هرچند خوشبختانه خسارت جانی در این بخش ثبت نشده است.